Design- en kunstcollectief Booyabase werd vorig jaar gelanceerd met behulp van een productie genaamd Golden Age. Een limited editie DVD vol klassieke video's uit de periode 1986-1994 deed theBoombap -behalve genieten - zich ook afvragen: Golden Age? Kun je voor deze periode daadwerkelijk spreken van de Golden Age van de Hip Hop? theBoombap zet voors en tegens op een rij.
Referentiekader
Gouden Jaren? Word wakker: het is 2008! Hip hop is nu en hip hop is jong. Altijd al geweest trouwens. Het zijn valse sentimenten van overjarige hip hoppers die bepalen dat hip hop's Golden Age al geweest is en de nieuwe generatie moet met oneigenlijke argumenten aanhoren dat vroeger 'alles beter' was. Vraag je opa en hij noemt Pele de beste voetballer aller tijden. Vraag je vader en hij noemt Johan Cruijff, oudere broer zal misschien Maradonna noemen en jijzelf likt je vingers af bij de moves van Messi. Het referentiekader van de hip hopper verschuift per generatie en daarmee ook het perspectief op gloriejaren. Niets vernieuwends gemaakt sinds 1994? Wat dacht je van Common's 'Electric Circus', The Roots' 'Phrenology'. Niks conscious meer gezegd? Luister dan eens goed naar Kanye, Immortal Technique of Dead Presidents. De generatie van de volgende tien jaar leert meer van 50 Cent dan van Kool G Rap. Hoog tijd dus om het dogma "je weet niet waar je naartoe gaat als je niet weet waar je vandaan komt" van tafel te vegen: de Golden Age is van alle tijden.
Pioniers
Als er al gesproken moet worden over een Golden Age, pak dan de echte beginperiode: het decennium vóór 1985. Artiesten uit de zogenaamde Golden Age zouden niet hebben bestaan zonder de pioniers. 'Rappers Delight', 'The Message' en 'Rockit' verdienen de echte credit voor het wereldkundig en verkoopbaar maken van hip hop. De bekende vier elementen ontstonden naast elkaar in de jaren zeventig en kwamen al begin jaren tachtig bij elkaar als hip hop. Na 1985 vond dan wel de echte expansie plaats, maar alleen al uit respect voor mensen als Herc, Seen, Dondi, Crazy Legs, Bambaataa, Grandmaster Caz en Coke la Rock moet je de beginjaren van hip hop als de echte Golden Age zien.
Schaal
Over expansie gesproken: de Juice Crew deed hun ding echt niet kleinschalig omdat ze bewust een hoger cultureel doel nastreefden en het allemaal zo puur mogelijk wilden houden. Die wisten gewoon niet hoe ze het slim aan moesten pakken! Ze hebben misschien wel artistieke invloed gehad op de artiesten van deze tijd, maar plaatwerk van Juice Crew leden kan qua impact de vergelijking niet aan met dat van een Jay Z. Je kunt je kop in het zand steken, of gewoon erkennen dat hip hop deel uitmaakt van de hele muziek business. De hiphop economie kan enkel bloeien als de vraag vanuit de markt onverminderd hoog is. Volwassen verkoopcijfers zijn er pas sinds de afgelopen jaren. Check de statistieken van best verkochte albums aller tijden en de enige hip hop vermelding uit die Golden Era is Vanilla Ice...
Made in NL
Revu plaatste onlangs een top 15 beste Nederlandstalige hip hop albums. Welgeteld één daarvan komt uit de zogenaamde Golden Age ('Osdorp Stijl') en het merendeel is zelfs van na 2000. De ontwikkelingen van de afgelopen jaren in de Nederlandse hip hop scene laten zich op geen enkele manier vergelijken met het geromantiseerde amateurisme van de jaren '80 en '90. In Nederland ontstond het toonaangevende hip hop magazine dat je nu leest pas in '95. Hoor je een Nederlandse b-boy dus spreken over de good old days, schrijf hem dan maar direct af.
Andere tijden
De hamvraag luidt: is een bepaalde periode in hip hop aanwijsbaar onderscheidend geweest? Afgezien van het volume, zal de verhouding als slecht te beschouwen hip hop tussen '86 t/m '94 weinig afwijken van het huidige aanbod. Kane, Rakim en LL hadden ook genoeg corny albumvullers. Überhaupt denken in 'tijdperken' (golden age, eighties, nineties) is alleen maar handig voor onze hersenen; we functioneren nu eenmaal beter als alles netjes is geordend. Het is een feit dat we de waarheid zo nu en dan geforceerd een label opplakken, terwijl er in werkelijkheid niets fundamenteel wijzigt. Als je er middenin zit, heb je niet in de gaten dat je in een opleving zit. In essentie is er in dertig jaar hip hop weinig veranderd. Misschien dat over honderd jaar wordt gezegd: "de jaren 1975-2015, dat was de Golden Age".
Cultuur
Bepaalde in de Golden Age hip hop nog de markt, tegenwoordig bepaalt de markt de hip hop. Sex en geweld verkoopt, dus zie je niets anders meer in clips. De invloed van commercie doodt elke vorm van artistieke expressie. En het ergste is dat 'we' dat in de scene niet erg vinden. Check een video op YouTube van jonge 'artiesten' en je ziet stoere scooters op het achterwiel voorbij razen, ingehuurde buurmeisjes in minirok en boze blikken van rappers met dikke jassen in de handheld camera. Blijf dan maar volhouden dat hip hop zo'n rijke cultuur is. De balans in het aanbod tussen commercie en cultuur is voorgoed verdwenen en dat mag de scene zichzelf aanrekenen. Hip hop is voorgoed cultuur af.
Elementen
De hip hop culturologen zullen de fundamenten van die cultuur benoemen als MC-ing, DJ-ing, graffiti en breakdance. Maar van een hip hop scene waarbij deze vier elementen met elkaar verweven zijn, is weinig meer over. Vraag een graffitischrijver wie Typhoon is en hij zal een associatie krijgen met meteorologie. Aan de gemiddelde hip hop kopende consument zal je geen naam van een graffitilegende kunnen ontfutselen. En waar hangen die breakdancers tegenwoordig uit? Niet op een hip hop jam, want daar begrijpt niemand hun moves en nemen ze onnodig dansvloerruimte in. Alle lectures van hip hop legenden ten spijt: de vier elementen van hip hop zijn uit elkaar gevallen en leiden post-Golden Age hun eigen leven.
Schaarste
Zelfs in bakermat New York was er geen hip hop radiostation tot begin jaren negentig, maar in de rest van de wereld was het helemaal dramatisch. Zeuren bij je lokale platenboer, speuren naar de winkel waar je de Source kon kopen (die zijn naam toen nog waardig was). Yo! MTV Raps was de enige regelmatige voeding van muziek met af en toe een VPRO programma en Red Alert cassettebandjes die via neven in New York hier verspreid werden. De charme van die zoektocht was dat het bijzonder was als je iets van die cultuur in bezit had. En dat schepte een band. Het aantal artiesten was nog niet groot, maar de competitie onderling was daardoor een stuk directer en feller, wat de creativiteit ten goede kwam. Door de kleine schaal werd het zo bijna een soort secret society met eigen codes en wetten. Zodra die werd opengebroken door de massa en media-aandacht was het over. Probeer je nu nog maar eens te onderscheiden met je MP3-collectie en Cope2 Adidas van de Footlocker.
Flavor
Omschrijf het als stijl, omschrijf het als smaak, maar als er één bindend element verloren is gegaan, dan is het wel flavor. Zonder flavor hoefde je tijdens de Golden Age echt geen podium te beklimmen of plaat uit te brengen. Originaliteit in hip hop was heilig: wie andermans stijl, beats of rijmpatronen copy&paste groef zijn eigen graf. Het werd simpelweg niet getolereerd in de scene. Pukkelige rugzakrappertjes hebben al lang het alleenrecht op smaakloze hip hop verloren. Dj's laten platen door Ableton software mixen en producers weten niet eens meer wat samplen is. Ze werkten immers altijd al vanaf hun keyboard en de met hun software meegeleverde geluidsbanken. Er kan een hoop tegenwoordig, maar flavor is niet te programmeren.
Creativiteit
Check je platenkast gek! Sorteer je platen op dopeheid en de periode 86 t/m 94 heeft simpelweg de beste hip hop opgeleverd. Wat een plaat goed maakt is subjectief, maar leg het werk van voor 86, of na 94, naast die van de Golden Age en negen van de tien hip hop liefhebbers kunnen op basis van objectieve argumenten beredeneren waarom die albums stuk voor stuk meer baanbrekend, veelbetekenend, origineel, stromingbepalend of gewoonweg beter zijn. Hip hop werd divers en kon zowel party hardy als politiek geëngageerd zijn, gangster, hippie of gewoon opschepperig. Naast de op elkaar rijmende zinnen werd het rappen een kunstvorm vol symboliek en zeggingskracht. Rakim en KRS One zetten een nieuwe standaard voor rijmpatronen en flow, Big Daddy Kane bracht de punchline als geen ander, Public Enemy gaf een politieke stem aan een grote groep en zorgde voor massale consciousness, A Tribe Called Quest en Gang Starr haalden jazz uit de schuur en poetsten het op, De La Soul en de Beastie Boys tilden de sampletechniek naar een nieuwe hoogte. De dj werd van een platendraaier die nu en dan scratchte een producer. Marketing- en designtechnieken om hip hop te packagen en te verkopen werden uitgevonden. Beschikbare apparatuur werd aangegrepen om met weinig middelen veel te doen. De fundamenten van hip hop werden in de Golden Age op alle fronten gelegd of uitgebouwd en alles wat daarna kwam is direct naar deze periode te herleiden. Hip hop draait om creativiteit en de gouden jaren daarvan lagen tussen '86 en '94.
Tekst: Xander & Jeroen / Beeld: Studio Booyabase
|
