|
|
 |
De buurt is een veelgehoord thema in rapmuziek. Het kabinet benoemde onlangs veertig achterstandswijken en wil bewoners daar meer kansen bieden. De aanpak van problemen rond wonen, werken, leren en opgroeien, integreren en veiligheid moet de aantrekkingskracht in de wijken vergroten. theBoombap sprak drie artiesten over hun buurt. Wat zien Fit, Winne en Skafalau als de grootste problemen?
Het omvormen van probleemwijken tot zogenoemde prachtwijken is een van de belangrijkste doelstellingen van het kabinet. Er is zelfs een minister voor Wonen, Wijken en Integratie aangesteld; Ella Vogelaar (PvdA). Zij benoemde in achttien gemeenten veertig achterstandswijken, die de komende tien jaar in aanmerking komen voor extra investeringen. Bij deze selectie keek ze naar criteria als huisvesting, werkloosheid, veiligheid en integratie.
MC Fit
De 28-jarige mc Fit maakt deel uit van de hiphopgroep Flinke Namen, die dit jaar het debuutalbum 'Superstuntwerk' uitbrengt. Hij woonde 22 jaar in de Amsterdamse achterstandswijk Bijlmer. De komende tien jaar kan deze wijk door de extra investeringen jaarlijks rekenen op 6,6 miljoen euro (ongeveer 289 euro per inwoner). Fit bezoekt als theatermaker nog regelmatig de Bijlmer om workshops te geven op scholen, buurthuizen en activiteitencentra. “De Bijlmer werd in de jaren tachtig een geïsoleerde wijk. Mensen buiten de wijk hadden er niet zo veel te zoeken, bewoners hadden niet veel redenen om af te reizen naar andere wijken”, verklaart Fit. Hij illustreert de isolatie aan de hand van een praktisch voorbeeld. “Toen ik net uitging reden taxi’s niet naar de Bijlmer. Dan vroegen we de chauffeur naar Gaasperdam te rijden en dan zeiden we opeens dat hij linksaf moest slaan zodat we toch nog de Bijlmer bereikten. Hierdoor is de snorder ontstaan. Bewoners zorgden op die manier eigenlijk voor hun eigen gemeenschap.” De mc stelt dat deze problemen zich op verschillende lagen voordoen. “Je moet zelf dingen verzinnen die hier passen.” Een van de grootste oorzaken van de isolatie is volgens Fit de benadering van de wijk. “De Bijlmer wordt een getto genoemd, daar doen bewoners soms ook aan mee. Natuurlijk is er criminaliteit, maar niet iedereen komt daar mee in aanraking. Verder is er geen sprake van zwerfkinderen of bendegeweld. Als je de Bijlmer een getto noemt, dan wil je dat het een getto is. Dan komen mensen niet naar huizen kijken en doen ze er ook geen boodschappen.”
Winne
De 29-jarige Winne woont bijna zijn hele leven al in Rotterdam-West, een van de zeven achterstandswijken die de minister aanwees in de havenstad. Hij werd geboren in Paramaribo maar verkaste na anderhalf jaar naar de Rotterdamse Van Speykstraat. Na enige tijd op het Adrianaplein te hebben gewoond, verbleef Winne van zijn achtste tot zijn vijfentwintigste in de Adrianastraat. Hij woonde anderhalf jaar op zuid maar keerde weer terug naar west. Daar woont hij nu op de Aelbrechtskade. Slechts drie jaar verbleef de rapper niet in zijn geliefde Rotterdam-West. Minister Vogelaar geeft deze wijk elk jaar 18,2 miljoen euro, zo’n 308 euro per inwoner. Zijn jeugd in een probleemwijk gaf Winne vooral scherpte mee. “Ik kon heel goed die dunne lijn tussen de straat en de reguliere maatschappij bewandelen. Ik heb van beide werelden het beste meegekregen. De straat gaf mij bijvoorbeeld ruggengraat.” Volgens Winne zijn de verleidingen -die in Rotterdam-West binnen handbereik liggen- een van de grootste problemen waar de jeugd mee worstelt. “Waarom is er bij ons in de buurt op elke hoek een coffeeshop? Kiest de overheid daarvoor? Op de Kruiskade alleen zitten er al tien. Binnen een straal van vijf kilometer kan ik in mijn wijk twintig coffeeshops aanwijzen. De helft moet gewoon dicht.”
Skafalau
De 21-jarige Skafalau van rapgroep Stropstrikkers woont in de Utrechtse achterstandswijk Ondiep, dat door de kabinetsplannen ieder jaar een extra injectie van circa 493 euro per bewoner krijgt. De rapper stelt dat de overheid het veiligheidsprobleem in de wijk te eendimensionaal benaderd. “In Ondiep worden natuurlijk ook auto’s gekraakt en mensen bedreigd. Maar veiligheid kent twee kanten. Als ik met twee vrienden in een chique buurt loop, zie ik bewoners tussen de gordijnen naar ons kijken. Dan blijkt de politie te zijn gebeld en moeten we mee naar het bureau omdat we geen legitimatie op zak hebben.” De mc woonde ook anderhalf jaar in de Utrechtse probleemwijk Overvecht. Hij heeft zich altijd erg veilig gevoeld. “Ik heb in veel achterstandswijken gewoond maar ik had nooit problemen. Ik voel mij prettiger in die wijken dan in een nette buurt. Daar trekt een opgedofte vrouw haar tasje weg omdat ik langsloop.” Skafalau stelt verder dat het probleem van hangjongeren, die wijken een onveilig imago zouden geven, wordt overschat. “In het buitenland heerst veel meer een straatcultuur. In landen als Suriname en Marokko gaat iedereen na zijn werk nog even naar buiten. Die straatcultuur is onbekend bij doorsnee Nederlandse gezinnen. Die zien groepjes op straat staan en denken dan meteen aan hangjongeren.”
‘Ik kom uit een achterstandswijk, gasten slapen overdag zodat ze ’s nachts de man zijn’.
Opgezwolle - Verre Oosten.
Buiten voetballen
In de probleemwijken is gemiddeld zeven procent van de bewoners lid van een sportvereniging. Dat bleek in september uit onderzoek in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Landelijk zitten daarentegen zo’n drie op de tien Nederlanders op een sportclub. Fit herkent die cijfers wel. “In Amsterdam-Zuid deden ouders vroeger zelf ook aan hockey of paardrijden, kinderen wennen daar weer aan. Bewoners in de Bijlmer gaan anders met hun vrije tijd om”, zegt de rapper. “In Suriname hoeft niemand zich in te schrijven bij een sportvereniging. Je gaat gewoon buiten voetballen. Maar in de Bijlmer is buiten spelen anders dan in Suriname. De faciliteiten zijn hier te duur of ontbreken helemaal. Verenigingen in de Bijlmer hanteren de prijzen die ook in andere delen van de stad worden gerekend maar die kunnen bewoners hier meestal niet betalen. Je moet dus de faciliteiten aanpassen aan de buurt. Sommige mensen zouden aan de andere kant wel beledigd kunnen raken als hen een korting op het lidmaatschap wordt aangeboden.” Het relatief lage aantal lidmaatschappen van sportclubs werkt ongetwijfeld door in de gezondheid. Die is in achterstandswijken gemiddeld slechter dan in de rest van Nederland, blijkt uit het onderzoek in opdracht van VWS. In sommige probleemwijken is daarnaast ook geen enkele huisarts gevestigd.
Samen leven
Een bewoner van het Utrechtse Ondiep werd vorig jaar doodgeschoten door de politie. De man kreeg 11 maart ruzie met enkele jongeren voor zijn huis waarna een vechtpartij ontstond. Een politieagent die ter plaatse kwam zag de Utrechter met een mes in de hand op hem af komen lopen. De agent voelde zich bedreigd en loste het fatale schot. In en om Ondiep braken rellen uit en de wijk werd enkele dagen afgesloten. Hoewel de jongeren die betrokken waren bij de vechtpartij ‘een kleurtje hadden’, leidde de dood van de autochtone man volgens de Utrechtse rapper Skafalau niet tot etnische spanningen in Ondiep. “De inwoners staan vooral tegenover de gemeente en hebben onderling minder problemen. Ik heb nooit racisme van de bewoners ondervonden.” De rapper denkt dat jongeren ervoor zorgen dat de toekomst minder integratieproblemen kent. “De nieuwe generatie tussen de acht en veertien jaar in Ondiep telt veel nationaliteiten en iedereen gaat met elkaar om. Ze weten niet anders”, verklaart de Utrechter. “Hun ouders hebben nooit geleerd samen te leven, maar die kinderen zien geen verschil.”
Fit voelt zich door zijn jeugd in de Bijlmer een ‘wereldburger’. “Ik ben blij dat ik tussen zo veel culturen heb kunnen opgroeien. Op de hogeschool ontmoette ik jongeren uit Edam die alleen met Hollandse kinderen op school hadden gezeten. Die hebben een achterstand, sommigen dachten ook dat Suriname bij India lag”, zegt Fit. “Witte kinderen die bij mij op school zaten hebben dan een voorsprong. Dat merk ik nu nog als ik ze ergens tegenkom. Maar je bent niet automatisch sociaal bevoorrecht omdat je in de Bijlmer bent opgegroeid. Je moet ook zelf op onderzoek willen uitgaan.” Winne vreest dat de grenzen tussen arm en rijk en zwart en wit steeds meer gaan samenvallen. “De bevolking in Rotterdam-West is tussen de tachtig en negentig procent allochtoon. Als we niet waken voor dat verschil dan krijg je Amerikaanse toestanden.”
‘Junkies en dealers domineren de zone waar ik woon, shoppa’s doen niet aan koopavond waar ik woon’.
Kiddo Cee - Waar ik woon.
De Jeugd
Winne stelt dat bij de aanpak van problemen het vizier vooral gericht moet zijn op de jeugd. “Mijn zusje van acht jaar oud weet het verschil tussen een zwerver en een dealer. Ik vind dus dat er vooral tijd en geld aan de jeugd moet worden besteed”, stelt de rapper. “De gemeente en andere instanties moeten een dialoog aangaan met de jeugd, die waarschijnlijk vooral behoefte heeft aan recreatie. Veel jongeren zijn tegenwoordig bijvoorbeeld geïnteresseerd in muziek maken.” De Rotterdammer zegt dat de oudere generaties die voor overlast zorgen eigenlijk niet meer in de wijk te redden zijn. “Aan volwassenen kun je weinig veranderen, die zitten vastgeroest in een bepaald gedrag. Je moet die mensen uit die situatie halen en ergens anders neerzetten.” Ook Fit stelt dat de jeugd veel aandacht moet krijgen. Hij denkt dat vooral het onderwijs aan kinderen in achterstandswijken moet verbeteren. “Middelbare scholen moeten jongeren meer uitdagen. Er wordt in de Bijlmer te snel gezegd: ‘het is wel goed, dan gaat die jongen toch iets met z’n handen doen’. Er zijn nu ROC’s waar jongeren een theateropleiding op mbo-niveau doen. Maar je kan leerlingen ook stimuleren om havo te halen zodat ze worden toegelaten op een reguliere theaterschool”, licht Fit toe. “Misschien wordt de jeugd thuis niet gestimuleerd om op school het onderste uit de kan te halen. Een leerling moet niet snel tevreden zijn met een zeven. Mijn ouders sloegen de goede cijfers op mijn rapport over en vroegen waarom ik voor een bepaald vak maar een zes had gehaald.” Acht procent van leerlingen uit achterstandswijken verlaat school zonder diploma. Dit percentage is ongeveer het dubbele van de overige wijken in Nederland (4,2 procent). Skafalau ziet ook kansen in het onderwijs. Basisscholen moeten sinds het begin van dit schooljaar hun leerlingen tussen 07.30 uur en 18.30 uur opvang bieden als ouders daarom vragen. De rapper vindt dit een goede maatregel om te voorkomen dat kinderen onnodig op straat belanden. “Veel ouders hebben allebei een baan en maken geen tijd vrij voor hun kinderen. Die worden aan hun lot overgelaten en gaan dan naar buiten.”
Donkere hoekjes
Winne vindt het goed dat Rotterdammers met een laag inkomen gelijkmatig worden verdeeld over de stad. “Ik ben voor spreiding. Het klimaat in West wordt in stand gehouden. De politie gedoogt de drugspanden. Zo nu en dan worden mensen opgepakt, maar er zijn nog steeds hosselaars op straat, er verandert niets. Als de politie surveilleert verplaatst de overlast even, maar er wordt niet genoeg tijd in geïnvesteerd.” Volgens Winne wordt de aanpak van overlast ook bemoeilijkt omdat beleidsmakers vaak niet in de achterstandswijken wonen. “Het is een ver-van-mijn-bed-show. Mensen die de problemen moeten oplossen wonen er niet.”
‘…and got herself a little crib in the Southeast, yo C.A.N.E., that’s where you was born, between the roaches and without carpet on the floor, cause we was poor’.
C.A.N.E. - Ghetto Star.
Skafalau erkent dat de woningbouw in Ondiep te wensen overlaat maar stelt dat de vernieuwingsdrang van de gemeente de Utrechtse sfeer onder druk zet. “De buurt is vervallen, huizen zijn krakkemikkig. De kleine gezinswoningen hebben enkel glas. Die gaan ze nu slopen om ruimte te maken voor bijstandsflats met woningen voor mensen met een laag inkomen. Maar je kunt vervallen huizen ook renoveren zodat je de gezelligheid in stand houdt. Ondiep is namelijk met de huizen en hofjes typisch Utrechts. Als de gemeente overal flats neerzet, dan verdwijnt de cultuur van de stad.” Volgens Fit is de architectuur van een wijk ook van invloed op de veiligheid. “Door het slopen van hoogbouw in de Bijlmer raak je de donkere hoekjes kwijt. Dan hebben junks en dealers minder plekken voor drugshandel en -gebruik.”
Warm nest
Hoewel hun wijken kampen met achterstand zien de rappers ook de positieve kanten. Skafalau koestert hoop. De rapper worstelde zelf met problemen in zijn jeugd (“Ik heb een tijd gezworven zonder inkomen. Ik heb gedaan wat ik moest doen als ik geen baantje had.”) en wil een bijdrage leveren aan het begeleiden van de jeugd in Ondiep. “Ik vind het leuk om met jongeren te werken. Veel van hen worden vergiftigd door mensen om hen heen en raken van het goede pad af. Ik wil die jochies helpen hun weg te vinden.” Winne is pessimistisch over de toekomst van Rotterdam-West maar stelt tenslotte toch dat zijn wijk een warm nest is geweest. “Ik wil mijn kinderen niet in west opvoeden. De overlast is te groot en dat wordt op korte termijn niet beter. Maar het is wel de wijk die mij heeft gevormd, ook op een positieve manier. Het is een multiculturele buurt waar mijn vrienden en familie wonen. Het blijft mijn thuis.”
|
|
|
|
