Vinyl is de basis van hip hop. De eerste dj's haalden hun breaks van vergeten platen en vonden het scratchen uit met naalden. Maar nu legende Afrika Bambaataa anno 2006 al Serato Scratch gebruikt: who needs it? Zes redenen waarom wel.
1. TASTBAARHEID
Een platenhoes meet sinds jaar en dag de enorme oppervlakte van 30cm bij 30cm karton. Liner notes op een platenhoes lees je achterover leunend en grondig. Voor een cd hoesje van 12 bij 12 cm heb je vaak al een vergrootglas nodig. Online lees je niet verder dan de tracklisting. Aan een mp3 valt ook zo weinig vast te pakken. Zelfs een cd hoesje voelt kunstmatig en klein aan. Meer dan alleen verpakking en bescherming is een platenhoes een belangrijk onderdeel van de hele muzikale ervaring geworden. Album covers zijn sinds R.Crumb's 'Cheap Thrill' of the Beatles 'Sgt. Pepper's', staaltjes van design geworden, waar menig ontwerper bekend mee is geworden en hele verhalen mee kan vertellen. Mooie platenhoezen kun je als kunst aan je muur hangen, maar van te lang naar een digitale hoes staren krijg je alleen hoofdpijn. En probeer dat mp3tje maar eens te laten signeren...
2. TECHNIEK
Over een plaat is nagedacht door de artiest. Er past maximaal 30 minuten op een kant vinyl. Hoeveel nummers moeten er op voordat het een mooi geheel wordt? En wat komt er op welke kant? Er gaat vaak maanden over heen voordat de ideale balans is gevonden. Dan zit je als koper soms wel met een nummer wat je misschien minder vindt, maar je hebt in ieder geval houvast. Bij de komst van de cd werd de ruimte voor de artiest al 80 minuten en kon je je al ergeren aan degene die dat dachten te moeten benutten (denk even aan de eindeloze skits). Online is een artiest eigenlijk helemaal onbeperkt. Gooi je myspace maar vol en zie welke nummers het meest worden beluisterd.
Ook bij het draaien van platen voor publiek heeft vinyl een groot voordeel. De dj wordt gedwongen van tevoren na te denken over wat hij gaat doen. Doordat je een beperkt aantal tracks bij je hebt, wordt kiezen ter plekke ook accurater. Een kras of kraak op een plaat klinkt een stuk charmanter als een cd die blijft hangen, of een mp3 die raar doet. En leg die eindelijk opgehypte en swingende crowd maar eens uit dat je Windows moet herstarten...
3. IMAGE
Een volle platenkast is als een kast met boeken. Niet alleen geeft het een flaire van muzikaal intellect, het is ook leuk om doorheen te bladeren. En die verloren Simply Red plaat zegt ook nog eens wat over de eigenaar. Leuke gesprekstof. Daarbij komt, dat die rijen vinyl in de huiskamer ook het gevoel van burgerlijkheid opheffen, als je inmiddels kids en een hond in huis hebt. Image is everything. Een goede platencollectie is in hip hop land een statussymbool. Je kunt ook nog eens trots zijn omdat er jaren werk in zit. Dat kopieer je niet zomaar naar je iPod.
4. EXCLUSIVITEIT
"Iedereen kan mp3's draaien die niemand op vinyl heeft, maar ik draai platen die niemand op mp3 heeft', in de woorden van vinyldraaier Bart Fader. Hoewel dat natuurlijk relatief is, kan je nog altijd wel pochen met dat ene exclusieve stuk vinyl. Je exclusieve downloadlocaties geheim houden is een stuk lastiger. Die exclusiviteit schept ook een band. Platen kopen en draaien is een sociaal ding: hangen, lullen, lachen en zelfs netwerken. Doe dat maar eens na met een avondje eenzaam downloaden. De economische kant is dat platen een goede investering zijn. Mocht je ooit aan lager wal geraken, dan kan je collectie via e-Bay je rekeningen betalen.
5. GEVOEL
Meer dan alleen zintuiglijke waarneming, is er een cultureel belang. Er is een traditie in stand te houden. De dj's die de huidige hip hop generatie inspireerden, draaiden platen, die ze vaak met moeite wisten te vinden. Daarmee stonden ze aan de basis van een hele subcultuur. In deze tijd creëert het speuren in muffe platenzaakjes een speciaal gevoel. De geur, de stoffige vingers, de bakken met verkeerde labels, de hoezen waar je meteen de periode en vaak de kwaliteit van kunt aflezen. Probeer iTunes maar eens gezellig te noemen. Platen kopen en draaien is iets geworden dat je doet omdat je ervan houdt, niet omdat het de enige manier is om aan muziek te komen. Die 12" uit de binnenhoes halen, voorzichtig op de slipmat van de massieve Technics draaitafel leggen, de naald (waar je net het stof van hebt afgeblazen) in de groef laten zakken, het warme geluid uit je speakers. Vetter en warmer dan enig digitaal medium. Veel mensen weten van de meeste platen ook nog waar ze ze gekocht hebben, en onder welke omstandigheden. Over mp3's valt niet meer te vertellen dan die fantastische downloadsnelheid die je toen haalde. Platen zijn, net als foto's, vaak souvenirs van je leven.
6. SUPPORT
Last but not least; support die artiesten, labels, vinyl persers, platenzaken, de ontwerpers van hoezen, de cultuur. Fool! We gaan toe naar een cultuur waar alles voor iedereen altijd beschikbaar is. Het liefst ook nog gratis. Daar worden mensen verwend van. Bekijk het eens praktisch. Die artiest heeft hard geld betaald, gezweet en gewerkt voor de opnames, zodat jij ze met je 10 euro breedband abonnement gratis binnen kan halen? Think different.
Tekst: Jeroen, met dank aan theSquad
Beeld: Bob Mayata
|
