De meeste klassieke hip hop-documentaires zijn inmiddels op DVD uitgebracht. Denk aan 'Style Wars' en 'Wild Style'. Andere films zijn moeilijk te krijgen maar circuleren op internet als vhs-kopietjes, zo is daar 'Beat This - A Hip Hop History', een BBC-documentaire uit 1985. En dan zijn er nog producties die helemaal in de vergetelheid zijn geraakt. theBoombap deed wat speurwerk en kwam met een documentaire die de Bronx laat zien in de vroegste jaren van de hip hop-geschiedenis. In '80 Blocks from Tiffany's', een tv-documentaire uit 1979, gaat de maker op bezoek bij de Savage Skulls en de Savage Nomads, twee van de grootste gangs in New York in die tijd. Tijdens het hip hop filmfestival Black Soil in Rotterdam beleefde de film na bijna 30 jaar zijn Nederlandse premiere, in Amsterdam is hij nog te zien op 9 december!
Over de periode van 1973 tot 1979, toen alle elementen van de hip hop-cultuur volwassen werden, zijn inmiddels al een paar goede publicaties verschenen. In 'Yes Yes Y'all - Oral History of Hip Hop's First Decade' komen tientallen vergeten pioniers aan het woord, en in 'Can't Stop Won't Stop - A History of the Hip-Hop Generation' schetst de auteur de sociaal-economische achtergrond waarin hip hop zich ontwikkelde tot de populaire jeugdcultuur die de wereld veroverde. In dat laatste boek ook veel aandacht aan de gangs die de straten van New York beheersten in de jaren '70, zoals de Black Spades waarvan Afrika Bambaata deel uitmaakte. Het geruineerde landschap de Bronx waarin hip hop geboren werd is verbeeld in een aantal speelfilms zoals Warriors, een inmiddels veel gesamplede klassieker over de gangcultuur waarin wordt verwezen naar de vredesbesprekingen van 1971 tussen de New Yorkse gangs.
Terwijl Warriors een geromantiseerd beeld schetst van de gangcultuur, geeft de 72 minuten durende documentaire '80 Blocks from Tiffany's' een meer realistische blik in het leven van gangleden en andere bewoners van de Bronx eind jaren '70. In de film van Gary Weis wordt een bezoek gebracht aan de Savage Skulls en Savage Nomads waarbij de gangsters uitgebreid aan het woord komen. Weis, destijds ook medewerker van de populaire Saturday Night Live-show op NBC, ging met een camera zelf op stap in de Bronx. Hij zit de jongeren dicht op hun huid: naast interviews en nagespeelde scenes zoals een diefstal uit een truck, zijn er ook momenten waarop iedereen de camera lijkt te vergeten. Enkele highlights: beelden van een blockparty waarin gangleden naast barbecuende mama's en kleine kinderen dansen op muziek van de Bar-Kays, de rit met een lokale don in zijn dure auto door geruineerde straten in de Bronx, een interview met de Savage Nomads en een hilarische conversatie waarin een ganglid probeert onder een gevecht uit te komen door te doen alsof hij ziek is. In de documentaire zijn geen directe referenties te zien naar hip hop als een cultuur, maar met beelden van graffiti, de block party met een dj, een rudimentair rappend meisje, en natuurlijk de 'fly gear' ademt de hele documentaire de sfeer van de old school.
Groot verschil met films uit de jaren '80 over hip hop en gangstercultuur is dat het geweld en de dreiging hier allemaal wel mee lijken te vallen. In '80 Blocks from Tiffany's' vallen bijna geen klappen, en de stoere praatjes van de gangsters over 'fist fights' lijken relatief onschuldig in de wetenschap dat de Bronx in de jaren 80 te maken zou krijgen met crack en een grote toevloed van wapens. Ook poogt de filmmaker geen analyse te maken van de sociaal-economische omstandigheden en de beweegredenen van de gangsters. De beelden doen soms wat voyeuristisch aan, alsof de Bronx werd neergezet als een speeltuin gevuld met bizarre types zoals voormalig clubeigenaar Heavy en de geflipte gangster DSR, die zich niet kan herinneren of hij nou ooit iemand gedood heeft. De stereotype portrettering van de Bronx zou de grootste kritiek worden op latere producties zoals de bioscoopfilm 'Fort Apache, the Bronx' uit 1981. Maar in vergelijking met andere zeldzame documentaires zoals Henry Chalfant's 'Flyin cut sleeves' uit 1993 (met beeldmateriaal uit de jaren '70) is '80 Blocks from Tiffany's' een goede manier om de sfeer te proeven van hip hop's early days.
Thomas
|
