Toen Raymzter in oktober 2002 debuteerde met de single 'Kut Marokkanen??!' behaalde hij bij MTV in de eerste week de eretitel superclip. De media doken erbovenop want voor het eerst was er binnen de Marokkaanse gemeenschap iemand die zo krachtig stelling nam tegen stereotyperingen en discriminatie. Raymzter was echter niet blij met de wijze waarop de pers zijn imago neerzette. Politiek georiënteerde televisie- en radioprogramma's nodigden hem uit voor interviews maar de rapper sloeg deze af. Hij wilde niet gezien worden als de 'nieuwe vertegenwoordiger van de Marokkanen' en daarnaast elke vergelijking met een politicus uit de weg gaan. De vraag rees hoe Raymzter dan wel gezien wilde worden. Wat is het zelfbeeld van rappers met betrekking tot hun betekenis voor luisteraars? Wat denken, willen en kunnen rappers betekenen voor het luisterend publiek? Door middel van interviews met Sticky Steez, Phreako Rico, Deams, Ali B, Terilekst, Def P, Murth the Man-O-Script, Tim Beumers, CC, Salah Edin en Raymzter probeerde Rogier Boogers hier een antwoord op te vinden.
Locatie
Het aloude gezegde "never forget where you coming from" is zeker van toepassing op de geïnterviewde rappers. De liefde die rappers koesteren voor hun buurt wordt veroorzaakt door de mensen die met hen opgroeiden. De buurt en de straat overlappen elkaar omdat ze belichaamd worden door dezelfde mensen. Omdat het fenomeen "de straat" belangrijk is in de ontstaansgeschiedenis van hiphop geeft het rappers die hun jeugd veel op straat hebben doorgebracht een grotere authenticiteit. Maar deze vorm van geloofwaardigheid lijkt het grootst te zijn wanneer zij dit niet constant benadrukken. Echtheid heeft voor de rappers betrekking op het trouw blijven aan je werkelijke identiteit en niet op het overbrengen van die geloofwaardigheid. Def P: "Rap is natuurlijk een muziekvorm van de straat. Wat je hoort in rap is vaak een directe verwoording van wat er in bepaalde buurten gebeurt. En of mensen dat nou leuk vinden of niet, het is meestal wel waar wat rappers in hun teksten zeggen".
Naast de straat en de buurt is de stad ook een element in de waarde die men in de hiphopcultuur toekent aan locatie. Verschillende crews worden vaak gevormd vanuit territoriale gedachten. Rappers hechten nog steeds waarde aan hun woon- en/of geboorteplaats. Sticky Steez: "Waarom Zwolle? Opgezwolle is dik, vette shit, dat is gewoon de hiphopbetekenis. En we groeien hier op en leven hier en dit is ons ding. We komen verder niet veel buiten de stad. Het is toch logisch, als we uit Rotterdam kwamen was het Opgerot".
Identiteit
De eigen leefwereld van de rappers dient als inspiratie. Vanuit dat eigen leven sijpelen thema's als etniciteit en sociale klasse door in hun teksten. Fans leven soms met stress die veroorzaakt wordt door het leven in achterstandswijken en negatieve beeldvorming, maar de rappers hebben niet als doel om die stress in hun teksten te verwerken. De problemen waar rappers zelf mee leven of mee opgegroeid zijn dienen namelijk als inspiratie en die problemen komen dan weer vaak overeen met de stress van hun fans. Raymzter: "Ik geef mijn mening en dan zien je plotseling: "hé, er zijn meer mensen die er zo over denken". Dus je schrijft niet dingen met de intentie om voor anderen een spreekbuis te zijn, maar ik schrijf om mijn ei kwijt te kunnen, in de hoop dat veel mensen zich er in kunnen vinden."
Rappers willen dus geen spreekbuis zijn voor mensen met dezelfde etniciteit of sociaal economische situatie. Toch komen ze er in hun teksten soms voor uit dat ze deel uitmaken van een grotere groep: "Ze willen ons wat maken als ze over ons praten / we hebben ze niks gedaan en toch nog willen zo ons haten" - 'Kut Marokkanen??!' (Raymzter), "Mijn gasten zijn arbeidersklasse" - 'Zure overval' (Sticky Steez op lp van Extince). Aangezien zij een van de weinigen van die groep zijn die zich uit kunnen spreken, worden de artiesten al snel gezien als een aanspreekpunt en dus een vertegenwoordiger. Het initiatief van de vertegenwoordiging zal echter nooit bij de rappers liggen.
Ali B: "Als mensen zich door mij vertegenwoordigd voelen dan ben ik een vertegenwoordiger. Dat is ook logisch. Ik hoop dat heel veel mensen zich vertegenwoordigd voelen door mij omdat ik overtuigd ben van mijn goede zaak".
Murth the Man-O-Script, rapper maar ook stand-up comedian en televisiepresentator, had er moeite mee toen hij merkte dat hij een boegbeeld werd voor zwarte mensen. "Dan loop ik daar over dat veld bij Kwakoe in de Bijlmer en dan zijn er toch weer mensen die roepen: "je moet meer doen voor de Surinaamse gemeenschap, het is toch jammer. Je bent in Hilversum, waarom zien we je zo weinig? Je gaat nu die theaters af, wat ga je eigenlijk doen voor je land?" Het is mijn land niet. Het is mijn afkomst. En wat ga ik doen voor mijn mensen? Ik ga op mijn manier heus wel wat doen voor mijn mensen. Maar ik ga het niet puur doen voor mijn mensen want dat zijn dezelfde mensen die mij in principe niet eens steunen".
Hiphop is van oorsprong een zwarte cultuur. Dit gegeven lijkt zwarte rappers soms echter te maken dan witte rappers. "Blackness" is een symbool van authenticiteit geworden in de populaire Amerikaanse cultuur. De geïnterviewde witte rappers zien het gebrek aan een zwarte huidskleur echter niet als een gemis. Een zwarte huidskleur is gewoon geen deel van hun identiteit en door het zoeken naar een compensatie zullen zij buiten die identiteit moeten treden. En rappers geven juist een eigen invulling aan hiphop door hun eigen identiteit te verwoorden. Voor veel zwarte jongeren in de Verenigde Staten heeft hiphop echter ook een sociale relevantie. Het feit dat jongeren afkomstig uit achterbuurten over hun bittere leefomstandigheden wilden gaan rappen verhief de muziek van entertainment tot een middel van strijd tegen onrechtvaardigheid. Hiphop is van oorsprong dus schreeuwen tegen de bovenkant en daardoor rebels. Het lijkt erop dat witte rappers deze relevantie erkennen en omzetten naar hun eigen belevingswereld. Terilekst: "Het komt wel van de straat, het is black music, maar wie zegt dat blanke kinderen niet hun mening en hun eigen struggles hebben die ze willen vertellen? Wij moeten dat ook kunnen vertellen". Daarnaast zijn de sociale omstandigheden voor mensen met een zwarte huidskleur in Nederland niet zo schrijnend als in Amerika. In tegenstelling tot veel wijken in de Verenigde Staten waar een eenzijdige etnische samenstelling bestaat, zijn de concentratiewijken in Nederland nog relatief gemengd. Dit wil niet zeggen dat witte rappers die originele rebelsheid hier wel kunnen voelen maar dat de strijd die de hiphop in Nederland voor zwarte mensen met zich meebrengt minder fel zal zijn.
Roots and culture
De rappers willen niet de stem zijn van een bepaalde bevolkingsgroep maar kunnen voor het luisterend publiek juist wel die betekenis hebben. Raymzter kan met 'Kut Marokkanen??!' een stem zijn voor veel Marokkanen die ook last hebben van stereotyperingen en zien in hem mogelijk een spreekbuis die hun woede uit. Op deze manier maakt de betekenis die Raymzter heeft voor fans een onderscheid tussen etnische groepen terwijl hij dat onderscheid zelf nooit maakt. Doordat de rappers zelf zoveel waarde hechten aan gelijkwaardige behandeling en zich daar ook graag voor uitspreken, kan de betekenis van hun muziek een onderscheid aanbrengen tussen bevolkingsgroepen.
Er is sprake van verbondenheid met gemeenschappen waar de rappers zich tot rekenen maar op verschillende niveau's, te weten etnisch, subcultureel en taalkundig. Als er een specifieke verbondenheid ontbreekt is dit echter nog geen rede voor een gebrek aan trots. Phreako Rico over zijn Arubaanse afkomst: "Ik ben er wel trots op. Het is iets wat ik het vermelden waard vind, maar ik heb niet zo'n verbondenheidsgevoel". Uit onderzoek blijkt ook dat de identiteit van zwarte mensen op zichzelf een soort cultureel kapitaal vormt. De raciale identiteit, waar veel witte mensen niet bij stilstaan, is voor zwarte mensen soms een waardevol bezit. Deams is trots op zijn raciale identiteit maar stelt dat zijn trots juist voortkomt uit zijn gemengde afkomst: "Natuurlijk wel. Vooral omdat ik heel gemixed ben. Mijn opa is Indiaan, mijn oma half Chinees, mijn overgrootvader was een blanke jood. Maar ik vind dat eigenlijk iedereen trots moet zijn op zijn komaf."
|
