theBoombap presenteert artikelen uyt den ouden doosch

Duvel propageert isolatie:
“Iedereen op zijn eigen eilandje”

April 2011, de auteurs kijken terug : Toen Duvel in 2006 genoeg had van het wereldje wilde hij er geen verdere uitspraken over doen, behalve bij theBoombap. Hij zou bij ons ‘alles uit de hoofddoekjes’ doen meldde hij op theBoards. Een heuse scoop voor ons waar o.a. 3voor12, State en MTV News later aan zouden refereren. Ik weet nog dat we te vroeg arriveerden voor het interview en door Duvels Rotterdamse buurt wandelden. We zagen twee Duvel bier logo's naast elkaar en een man hetzelfde logo op zijn pet. Het was alsof Duvel we doorgedrongen waren tot de plek waar de mysterieuze Duvel een held was, zijn domein.

Oorspronkelijk gepubliceerd in november 2006

Als je met dit vage bericht op je website een mediacircus weet te veroorzaken, dan ben je bekend. Dan heb je een clip op TV, een platendeal en werk je samen met de besten. Maar het zijn juist deze zaken waar Duvel zich voor af wil sluiten. Een maand nadat in verschillende media conclusies werden getrokken, werd gespeculeerd zonder harde feiten en zijn statement uit zijn verband werd getrokken en opgeblazen, spreekt Duvel voor het eerst zelf. Exclusief bij theBoombap.

Media

DuvelDuvel heeft in de komende twee weken nog gewoon optredens geboekt staan, en ook tijdens het interview bij hem thuis in Rotterdam duidt niets erop dat hij zijn studio heeft opgedoekt. Zijn er dan verkeerde conclusies getrokken en gaat Duvel toch door? Met name één artikel wekt de frustratie op van de rapper / producer. “Die gasten van de Volkskrant moet ik niet tegenkomen. Die gaan gewoon m’n moeder lastigvallen. Één zo'n berichtje [op internet] en dan sta je in de fucking krant met een of ander lulverhaal eromheen.” Een verhaal dat gefundeerd werd door speculaties, uitspraken van Duvels manager en verdekte vragen aan regisseuse Ulrike Helmer. Twee dagen voor het Volkskrant artikel ging haar film ‘Dutch Touch’, waarin Duvel naast twee andere rappers wordt geportretteerd, in première. Duvel zou erbij zijn en vervolgens de afterparty opluisteren met een optreden, maar kondigde kort van tevoren aan niet aanwezig te zullen zijn. Er werd een verband gelegd tussen zijn afwezigheid en het feit dat hij zich onlangs tot moslim had bekeerd. Dit leidde tot de kop “Duvel stapt als moslim uit de hiphop”. “Dat slaat nergens op. Als ik Jood of Hare Krishna was, hadden ze het dan ook in de krant gezet? Het is natuurlijk ook de moslim hype van de laatste tijd. Ik ben dan wel moslim geworden, maar dat heeft er niks mee te maken en bovendien was ik dat al een tijdje. De première van Dutch Touch was tijdens de ramadan en ik had gewoon geen zin om in de bioscoop te zitten, terwijl ik een hele dag niet gegeten had.”

Scene

Maar er speelt meer mee. “Het bericht op mijn site was een ‘good bye’ naar hoe we aan het werk waren en hoe we in de scene stonden. De kant waar het op ging, op die manier, zag ik niet meer zitten. Ik had geen zin om een The Box-act te worden. Daarvoor ben ik niet begonnen en zo wil ik ook niet eindigen. Hoe die scene er nu bij ligt, daar wil ik niets mee te maken hebben.” Zijn nummer ‘Wie is Ut’ was een club-, radio- en tv-hit. “Die clip zie ik als een concessie; ik dacht: “Het ziet er wel tof uit uit, laten we het toch maar doen”. Voor die clip heb ik uiteindelijk zelf toestemming gegeven en ik heb daarmee weer wat extra mensen kunnen bereiken. Maar het voelt niet lekker. Als je ziet waar je tussenzit; de rest wat ze draaien. Ik zit niet echt te wachten op dat publiek. Als mensen oprecht zijn, vinden ze je zonder TMF ook wel. Waarom zou je dan die concessie doen om tussen die shit te gaan staan om mensen te bereiken die je toch wel zal bereiken?”
Duvel’s frustratie lijkt vooral te maken te hebben met de randverschijnselen die de scene met zich mee brengt. “Hip hop wordt nu meer gebruikt als een soort springplank om andere dingen te gaan doen. Sommige boys weten niet eens wat hip hop is. Het is een modeverschijnsel geworden.”

Duvel is niet van gisteren. Toen hij vanaf 1987 Engels rapte in o.a. Clan Stronghold of in 1997 de eerste DuvelDuvel tracks opnam, was hip hop geen opstap naar een filmrol. Liefhebbers moesten op zoek naar muziek, het werd niet door een videoclip voorgeschoteld. Duvel is gewend om afgesloten van dit alles 'dat DuvelDuvel ding' te doen; waar origineel zijn wordt beloond en biten wordt afgestraft. Zijn deze begrippen misschien niet meer van deze tijd? “Toen ik begon was alles een soort van DuvelDuvel; er waren nog geen clips of Yo! MTV Raps. Ineens hoorde je dan Schoolly D bij de VPRO op de radio. Het is nu te visueel geworden. Het komt niet meer vanuit de muziek zelf. Het is allemaal clip, clip, clip - drieduizend keer hetzelfde. Het is een kopieercultuur, vroeger had je een creëercultuur. Alles wat uitkwam stond op zichzelf. Public Enemy kon je niet vergelijken met Big Daddy Kane. Kane kon je niet vergelijken met Kool G Rap. Iedereen had z’n eigen stijl beats, z’n eigen stijl van rhymen. Alles was uniek. Nu is het 'rap' dat je krijgt. Het is eenheidsworst, en dat is jammer.”

Label

Een ander aspect van de scene is het verbonden zijn aan een platenmaatschappij. Top Notch in dit geval. “Je hebt met andere mensen te maken en geeft iets uit handen wat echt van jou is.” Duvel, de zelfverklaarde mensenhater, wil zelf alles onder controle hebben. Tussen 1997 en 2004, voor het contract bij Top Notch, bracht DuvelDuvel vijf albums en de Opgeduveld EP (met Opgezwolle) in eigen beheer uit, via internet en op cd. “Door de hele muziekgeschiedenis heen zeggen mensen dat je nooit, nooit, nooit moet tekenen bij een platenmaatschappij.”

Waarom besloot DuvelDuvel om hun zesde album Aap-o-theek dan toch via een label uit te brengen? “Top Notch legde het geld neer om de hoes te maken. Volledige vrijheid en 50% van de winst. Zulke deals heeft niemand. En toch werkt het niet. We hebben Jawat bij Top Notch gebracht en ik heb voor zijn hele cd de uitvoerende productie gedaan. Winne en Opgeduveld hebben we daar ook naar toe gebracht. Maar er komt gewoon niks voor terug. Dan ga ik m'n shit daar dus ook niet meer heen brengen.”
Hier mist hij dus de balans in zijn relatie met het label, en dat zit hem niet lekker. Ook financieel blijkt hij vraagtekens te hebben. Aan de shirts, optredens en de Opgeduveld EP heeft DuvelDuvel verdiend, maar de cd-verkoop van Aap-o-theek heeft ze vooralsnog “virtually geen cent” opgeleverd. “We vragen niet om studiokosten, of wat dan ook; je krijgt een afgewerkt product in je handen. Je hoeft alleen de cd te persen en naar Pias te sturen. Die cd kost zoveel om te maken, je verkoopt hem voor zoveel aan Pias; daar zit een marge tussen. Dat is het marktmechanisme. Die eerste clip heeft €500,- gekost! Wat voor kosten hebben wij nou gemaakt dat die marge verdwijnt? Het zijn dingen die gewoon niet kloppen.” De conclusies zijn getrokken en de beslissing genomen: “Geen platenmaatschappij meer.”

Andere Boys

Na het succes van de Opgeduveld EP uit 2002 en de sterk gegroeide fanbase van zowel DuvelDuvel als Opgezwolle, zat menigeen met smart op het Opgeduveld album te wachten. Dat stond gepland voor het derde kwartaal van 2006. Tracks zouden er al zijn en het beloofde een van de betere albums van het jaar te worden. Zullen dit album of de opgenomen tracks het daglicht nog gaan zien? “Ik denk het niet. Misschien dat je er nog wat van gaat horen, maar niet in de hoedanigheid van Opgeduveld. De beats zal ik wel gebruiken, dat zijn geen slechte beats.”
Gek genoeg heeft dit niets te maken met een contractuele verplichting. “In wezen was er geen contract voor Opgeduveld. Die plaat was bijna af, maar we kregen een beetje wrijving met Top Notch en toen besloten Delic en Stickert om ‘Fakkelteit’ eerst uit te brengen, terwijl de planning andersom was. Ik wilde eerst wachten tot we het hadden opgelost met Top Notch en dan beslissen wat we gingen doen. Maar zij konden niet wachten. Dan houdt het wat mij betreft ook op.”
De wrijving met het label speelde een rol in de verhouding met Opgezwolle, maar de problemen binnen Opgeduveld ontstonden al eerder. “De eerste Opgeduveld was met vrijheid-blijheid gemaakt. Gewoon pompen en afmaken. Ik wilde dat bij deze ook doen. Zij wilden er meer een album van maken, of weet ik veel wat. Het moest allemaal omgegooid worden met nieuwe beats eronder. Dat was niet het concept voor Opgeduveld zoals ik het voor me zag en zoals het was; het spontane was eraf. Als je alles gaat omgooien en je zet drie keer nieuwe lyrics op je beats, dan is het geen Opgeduveld meer. Dan is het iets anders geworden waar ik me niet echt in kon vinden.”
Naast Opgezwolle waren er meer lijntjes tussen de apenrots en het verre oosten. Zo is er Kubus die ‘Wie is Ut’ produceerde en op wiens album Duvel verscheen. “Samenwerken met Kubus zou misschien nog kunnen, daar heb ik niet al te grote botsingen mee gehad. Maar met Jawat niet. Jawat heeft prijs na prijs gewonnen met die fucking cd van hem. Maar een biertje drinken is er niet eens uitgekomen. Ik hoef geen percentage van je fucking prijs te hebben, maar breng het fatsoen om te zeggen: “hey, als jij niet had gezegd dat ik weer moet gaan rappen, want we gaan opblazen...”...Die gast ken ik al sinds 1992/1993. Een paar jaar voor [zijn album] ‘Ut Zwarte Aap’ heb ik hem gezegd dat hij weer moest gaan rappen. Hij ging gewoon naar school en had rap al helemaal afgeschreven. Ik zei dat ik hem bij Delic en Kubus zou brengen. Ik knal heel die hele cd met hem in elkaar en krijg er niet eens een eitje voor. Niet eens een gekookt ei. Niet eens een ‘thanks’ ofzo. Niks. Ik zie het niet meer zitten. Andere boys. Werkt gewoon niet.”

En nu?

Supahdupa, ook bekend als Pollum, zat als andere helft van DuvelDuvel ook in Opgeduveld (derde rapper Rein de Vos is al weg sinds 2005). Als Duvel zich voor zoveel mensen afsluit, geldt dat dan ook voor Pollum? “DuvelDuvel blijft gewoon DuvelDuvel. Misschien wordt het zelfs SupahSupah, het ligt eraan hoe de balans ligt.” Veel weten we eigenlijk niet van Supah. Hij rapt mee op de albums en is in de refreinen en breaks te horen, maar Duvel is altijd de voorman geweest. “Supah is echt hip hop, een van de allereerste gasten die met hip hop bezig was in deze stad. Hij weet hoe het zit. Als hij naast je zit terwijl je een beat maakt, kun je alles doen wat hij zegt en dan weet je dat er iets goeds uitkomt. Hij maakt zelf geen beats, maar heeft het wel in zich.”
Supah heeft ook al wat tracks liggen voor zijn solo album, waar hij hard mee bezig is. Ook dit album zal geen breuk tussen de twee Rotterdammers betekenen: “Het zal nooit helemaal solo worden, want we zijn een soort tandem.” Wat kunnen we verder horen in de toekomst? “Gisteren kwam Dion [waarmee Duvel ‘Whisky op de Aperotz’ opnam - red.] met de optie om samen een nieuwe mixtape te doen. Er ligt nog wel wat shit wat we daarvoor kunnen gebruiken.”

In het verleden heeft Duvel ook geproduceerd voor anderen. Dat is hij niet meer van plan, mede door zijn ervaringen met Jawat. Er liggen nog wel tracks die hij voor stadsgenoot Winne produceerde. Zijn solo album zal uitkomen op Top Notch, waardoor Duvel de kans klein acht dat die tracks nog uit zullen komen. Verder werkt hij aan de, voornamelijk instrumentale, soundtrack van het filmproject ‘7002’, een samenwerking met ontwerpbureau Hotel. “Het is een short film. Beetje surrealistisch. Beetje abstract. ‘Lawness’, maar dan op film; een DuvelDuvel track, maar dan in beeld.” De opnames zijn in volle gang en in 2007 kunnen we het eindproduct verwachten.
Samen zijn Duvel en Pollum altijd bezig om nieuwe tracks te maken en er liggen er al ongeveer zes klaar. Wanneer en hoe we ze kunnen verwachten is nog niet duidelijk. “Als wij vinden dat het er moet komen, dan komt het er gewoon. Misschien wordt het een album, misschien een zooi tracks op het internet. Of eerst dingen die we nog niet hebben uitgebracht, want die liggen er ook nog steeds.” Nu Duvel in vrijheid opereert staan alle opties open. “Wie weet komt er wel een eigen label. Wat stelt een label nou voor in wezen? Dat is ook maar een paar papiertjes.”

Ondankbare taak

“Ik maak m'n duku sowieso. Ik doe het niet voor poen. Het is een ondankbare taak, maar iemand moet het doen.” rapte Duvel al op Aap-o-theek. Hij trekt zich nu terug uit de oppervlakigheid van de TMF-clipcultuur en gaat de diepte in. Stoppen met muziek maken en uitbrengen doet hij dus in ieder geval niet. “Het zit in me, dat kan ik niet stoppen, al zou ik het willen. Ik weet niet hoe lang het gaat duren, maar er moet weer iets komen.” Misschien is het zijn old school mentaliteit; origineel zijn, zonder mainstream bijzaken om je heen te dulden. Misschien is het zijn Rotterdamse inborst; gewoon geen zin in al dat gezellige gedoe en gaan voor je eigen ding. Of is het de mensenhater die alleen wil zijn en niets te maken wil hebben met de rest? “Als je met andere mensen werkt is het moeilijk om op precies dezelfde lijn te komen en precies op dezelfde lijn een track te schrijven. Als je in je eentje bent, heb je een puur ding.”

Het is niet alleen makkelijker als hij in isolatie werkt, het volgen van die methode zou ook de scene ten goede kunnen komen. “Ik heb liever dat iedereen op zijn eigen eilandje zit en zijn eigen shit doet. Dat lijkt me beter, dat je echt diversiteit hebt en het niet allemaal hetzelfde klinkt.” Tekstueel ontwikkelt Duvel zich ondertussen ook verder. ‘Whisky op de Aperotz’ was al persoonlijker en dieper dan zijn eerdere werk. “Je kan wel altijd blijven schreeuwen dat de scene kaka is, maar hoe moet het dan? Dat wil ik dan nu gaan laten zien. Hoe je ook kunt rappen. Dat je het niet alleen hebt over bullshit rappers, maar ook over andere dingen. Als je altijd zegt dat het anders moet, moet je ook laten zien hoe het dan wel moet.”
Het bericht op zijn site was dus geen vaarwel naar hip hop. Hij trekt zich slechts terug uit de industrie die hij niet nodig meent te hebben om muziek te kunnen maken, of om zijn mensen te bereiken. “Wij zijn wij en jullie zijn jullie. Doen jullie maar wat jullie willen, maakt me niet uit. Wij doen ons ding, fuck de rest.”

Tekst: Paul Kempe en Thijs Remie. Portretfoto: Marnix Postma.